Wchodząc w świat medycyny św. Hildegardy, prędzej czy później trafiamy na nazwę habermus. Brzmi dość obco. Jednak kryje się za nią coś bardzo prostego – drobna kasza orkiszowa, którą przygotowuje się jako ciepły posiłek na początek dnia.
Samo określenie „habermus” wywodzi się z języka niemieckiego. Można spotkać się z interpretacją, że odnosi się ono do prostej, gotowanej potrawy zbożowej. Nie jest to jednak ścisłe, współczesne tłumaczenie, dlatego nazwę tę warto traktować raczej jako tradycyjne określenie, niż dosłowny termin językowy.
Habermus – więcej niż zwykła kasza
W praktyce habermus to rozdrobnione ziarno orkiszu, które szybko się gotuje i dobrze sprawdza się jako prosty, codzienny posiłek. To właśnie orkisz stanowi tutaj podstawę – i nie jest to przypadek. W pismach św. Hildegardy zajmuje on szczególne miejsce i uznawany jest za zboże wyjątkowo dobrze służące człowiekowi.
„Orkisz to najlepsze zboże. Jest on ciepły, tłusty, bogaty w składniki odżywcze i smaczniejszy niż inne gatunki zbóż. Spożywającemu go człowiekowi zapewnia odpowiednie ciało i dobrą krew oraz wesołe usposobienie i radość w sercu. Niezależnie od dodatku, z jakim się go je, czy to z chlebem, czy z innymi potrawami, jest on dobry i smakowity. Jeśli ktoś jest słaby, że wskutek słabości nie może jeść, wówczas weź całe ziarna orkiszu i ugotuj je w wodzie, dodaj smalec lub żółtko, przez co zyskają one lepszy smak i zostaną spożyte z większą ochotą, następnie podaj choremu. Potrawa ta uleczy go wewnętrznie niczym dobra i zdrowa maść.” – Physica, św. Hildegarda z Bingen.
Orkisz to wartościowe zboże o wysokiej zawartości białka, tłuszczu, błonnika, witamin oraz składników mineralnych, które wspierają organizm na co dzień. Jednocześnie warto pamiętać, że znaczenie ma nie tylko sam orkisz, ale też jego odmiana i sposób uprawy. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, przeczytaj nasz wpis o właściwościach orkiszu: właściwości orkiszu – badania
Warto jednak pamiętać, że orkisz orkiszowi nie równy. Bardzo ważne jest, by wybierać czyste zboże pochodzące z wiarygodnych, sprawdzonych źródeł – najlepiej z upraw ekologicznych i odmian rekomendowanych. Taki właśnie orkisz – czysty, autentyczny i starannie wyselekcjonowany – znajdziesz w naszej ofercie Hilde. To z niego tworzymy produkty, które mają realną wartość zdrowotną i są oparte na badaniach, tradycji oraz dbałości o jakość. To nie tylko powrót do korzeni – to świadomy wybór na rzecz zdrowia.
Dlaczego warto zacząć dzień od ciepłego posiłku?
W pismach św. Hildegardy znajdziemy konkretne wskazówki dotyczące tego, jak rozpoczynać dzień od strony odżywiania. Pisze ona:
„Gdy człowiek jest na czczo, najpierw powinien spożyć potrawę sporządzoną z płodów rolnych i mąki, bowiem jest to sucha strawa, która doda mu zdrowej siły. Winien także najpierw zjeść ciepłą potrawę, aby rozgrzała mu żołądek, nie zaś zimną (…)” – Causae et Curae, św. Hildegarda z Bingen.
To zdanie zwraca uwagę na coś, co dziś często pomijamy – znaczenie ciepła posiłku na początku dnia. Ciepły posiłek ma tutaj bardzo konkretną rolę: ma rozgrzać organizm od środka, przygotować go na dalszą część dnia i łagodnie „obudzić” układ trawienny.
Warto zwrócić uwagę, że w podejściu św. Hildegardy nie chodziło tylko o to, co i w jakiej formie jemy, ale również kiedy. Nie znajdziemy u niej wskazania, że posiłek powinien pojawić się natychmiast po przebudzeniu.
Wręcz przeciwnie – pisała:
„Dla zdrowego fizycznie człowieka, ze względu na dobre trawienie, będzie dobre i pożyteczne powstrzymanie się od śniadania, do czasu tuż przed południem (…)” – Causae et Curae, św. Hildegarda z Bingen.
Te słowa pokazują, że pora pierwszego posiłku nie musi być sztywno określona. Może warto podejść do tego z większą uważnością. Nie jeść od razu po przebudzeniu, jeśli nie odczuwamy takiej potrzeby, a pozwolić sobie na spokojne rozpoczęcie dnia i dopiero później sięgnąć po posiłek. Właśnie wtedy dobrze sprawdza się coś ciepłego, prostego i przygotowanego z uwagą.
Jak przygotować habermus? Prosty przepis
Składniki:
- 3–4 łyżki kaszy orkiszowej Habermus
- 1 szklanka wody
- szczypta cynamonu
- szczypta bertramu, galgantu, dyptamu (przyprawy znane w kuchni św. Hildegardy)
- jabłko lub inne owoce
- opcjonalnie: orzechy, migdały, nasiona babki płesznik lub kasztany jadalne
- opcjonalnie: odrobina miodu
Do garnka wlej zimną wodę i wsyp kaszę orkiszową habermus. Od razu możesz dodać pokrojone owoce (np. jabłko), kasztany jadalne, nasiona babki płesznik – dzięki temu podczas gotowania staną się miękkie i naturalnie połączą się z kaszą. Gotuj całość na małym ogniu, mieszając od czasu do czasu. Jeśli zobaczysz, że kasza zbyt szybko gęstnieje, możesz stopniowo dolewać niewielką ilość wody. Pod koniec gotowania dodaj przyprawy, takie jak cynamon, bertram, galgant, dyptam. Gotuj jeszcze kilka minut, aż kasza osiągnie miękkość, która najbardziej Ci odpowiada. Na koniec możesz dodać ulubione dodatki, np. migdały, inne orzechy lub odrobinę miodu.
Habermus możesz przygotować na wiele sposobów – w zależności od pory roku i tego, na co masz ochotę. Raz będzie to proste śniadanie z jabłkiem i cynamonem, innym razem wersja z dodatkiem orzechów czy kasztanów. Najważniejsza pozostaje jednak baza. Dobra jakość orkiszu sprawia, że nawet najprostszy posiłek smakuje inaczej i daje zupełnie inne odczucie po jedzeniu.
Najczęstsze pytania o habermus
Czy habermus można jeść codziennie?
Tak, habermus może być elementem codziennego śniadania. Opiera się na orkiszu, który ma wiele cennych właściwości i dobrze sprawdza się w prostych, ciepłych posiłkach.
Czy habermus można przygotować na mleku?
Tak. można dostosować przepis do własnych preferencji.
Ile czasu gotuje się habermus?
Zazwyczaj około 5–10 minut, w zależności od ilości wody i preferowanej konsystencji.
Jaki habermus wybrać?
Warto zwrócić uwagę na jakość orkiszu, z którego powstaje kasza. Najlepiej wybierać produkty z ekologicznych upraw i sprawdzonych odmian.
mgr Małgorzata Gasparewicz
Literatura:
Hildegarda z Bingen, Physica. Uzdrawiające dzieło stworzenia – naturalna siła oddziaływania rzeczy. Legnica 2014.
Hildegarda z Bingen, Causae et Curae. O przyczynach i leczeniu chorób. Legnica 2014.
Żywieniowe i prozdrowotne znaczenie pszenicy orkisz (Triticum spelta L.) J. Różnowski, J. Kłosowska, P. Polzer – Postępy Fitoterapii 2015