W medycynie św. Hildegardy z Bingen szczególne miejsce zajmują przyprawy, które nie tylko nadają smak potrawom, ale przede wszystkim wspierają organizm w codziennym funkcjonowaniu. Jedną z najcenniejszych z nich jest bertram rzymski (Anacyclus pyrethrum).
Św. Hildegarda zalecała bertram zarówno osobom zdrowym, jak i osłabionym, podkreślając jego wpływ na trawienie, krew oraz jasność umysłu. Co ciekawe, wiele z tych obserwacji znajduje dziś potwierdzenie również we współczesnym podejściu do ziół i przypraw. Bertram postrzegany jest jako roślina wspierająca procesy trawienne, równowagę organizmu oraz ogólną witalność. Jego łagodny smak sprawia, że może być stosowany na co dzień i łatwo włączony do codziennej diety.
Czym jest bertram rzymski?
Bertram rzymski (Anacyclus pyrethrum) to roślina należąca do rodziny astrowatych, tej samej, do której należy m.in. rumianek. W naturalnej postaci występuje głównie w rejonach basenu Morza Śródziemnego oraz w Afryce Północnej, gdzie rośnie na terenach suchych, słonecznych i ubogich w wodę.
Pod względem wyglądu bertram może kojarzyć się z naszą rodzimą stokrotką – ma delikatne, białe płatki i żółty środek. To podobieństwo sprawia, że na pierwszy rzut oka wydaje się niepozorny.
W celach leczniczych i przyprawowych wykorzystuje się korzeń bertramu, który po wysuszeniu i zmieleniu przybiera postać drobnego proszku. Charakteryzuje się łagodnym smakiem, który nie dominuje potraw i nie zmienia ich charakteru. Dzięki temu może być dodawany zarówno do dań gotowanych, jak i gotowych.
Jak działa bertram według św. Hildegardy?
W pismach św. Hildegardy bertram opisywany jest jako przyprawa o szerokim, harmonizującym działaniu. Wspiera on organizm na wielu poziomach.
Bertram wykazuje szerokie, wielokierunkowe działanie wspierające organizm:
wspiera trawienie i procesy metaboliczne,
poprawia wchłanianie składników odżywczych,
oczyszcza jelita z resztek pokarmowych,
zmniejsza ilość śluzu i pomaga usuwać zaflegmienie,
wykazuje działanie antybakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwpasożytnicze,
wspiera organizm w czasie przeziębień i infekcji,
wzmacnia system nerwowy i odporność psychiczną,
odświeża umysł i poprawia jasność myślenia,
pomaga osobom osłabionym i wyczerpanym,
„zwiększa ilość dobrej krwi”, wspierając hemoglobinę i leukocyty.
Bertram w słowach św. Hildegardy
Św. Hildegarda z Bingen wielokrotnie podkreślała wartość bertramu, pozostawiając jasne i obrazowe opisy jego działania:
„Spożywany przez zdrowego człowieka przynosi korzyść, bowiem zmniejsza w nim zgniliznę, zwiększa ilość dobrej krwi i zapewnia jasny umysł.”
oraz:
„Choremu, który pod względem fizycznym jest już prawie wykończony, pomaga odzyskać siły i nie pozostawia w nim niczego strawionego.”
Physica, św. Hildegarda z Bingen
Czy bertram zmienia smak potraw?
To jedno z najczęstszych pytań.
Nie – bertram nie zmienia smaku potraw.
Jest łagodny i neutralny, dlatego może być stosowany codziennie, bez obawy o dominację aromatu.
Można dodawać go:
do dań gotowanych (zupy, kasze, warzywa),
do potraw gotowych, już na talerzu,
do dań orkiszowych i prostych posiłków codziennych.
Jak stosować bertram na co dzień?
Św. Hildegarda zalecała regularność i umiar. Bertram nie był traktowany jako środek „doraźny”, lecz jako element codziennej diety wspierającej organizm.
Najczęściej stosuje się go:
jako niewielki dodatek do codziennych posiłków (1–3 szczypty do posypywania potraw)
Bertram jako jedna z trzech głównych przypraw św. Hildegardy
Bertram jest jedną z trzech kluczowych przypraw w medycynie św. Hildegardy, obok galgantu i dyptamu. Każda z nich pełni inną rolę, a razem tworzą spójny system wspierania organizmu, trawienia i równowagi.
mgr Małgorzata Gasparewicz
Literatura:
Hildegarda z Bingen, Physica. Uzdrawiające dzieło stworzenia – naturalna siła oddziaływania rzeczy. Legnica 2014.
Wighard Strehlow. Wiedza lecznicza św. Hildegardy z Bingen od A do Z. Kraków 2010.
Tradycyjne opracowania zielarskie dotyczące Anacyclus pyrethrum (bertram rzymski).